Bir kategori sayfasında yüzlerce ürün var; ürün adı, fiyat, satıcı, stok durumu ve değerlendirme sayısı ekranda duruyor. Sorun bunları görmek değil, aynı bilgiyi doğrudan pivot çekilebilir bir tabloya indirmek. Bu sayfa, çıktının hangi sütunlardan oluşması gerektiğini, sayfalama ile varyant karmaşasının nasıl çözüldüğünü ve listenin doğruluğunun nasıl sınandığını anlatıyor. Vaat satır sayısı değil, satırların güvenilirliği.
Çoğu liste çıkarma denemesi "önce çekelim, sonra düzenleriz" diye başlar ve düzenlenemeyen bir dosyayla biter. Doğru sıra tersidir: elinizde açacağınız Excel dosyasının başlık satırını önce yazın, sonra taramayı o başlıklara göre kurun. Pratikte işe yarayan asgari sütun seti şudur: tarama tarihi, ürün adı, marka, satıcı adı, liste fiyatı, indirimli fiyat, para birimi, stok durumu, değerlendirme sayısı, ortalama puan, ürün adresi ve ürün kimliği. Tarama tarihi ilk sütun olmalıdır; çünkü aynı listeyi iki hafta sonra tekrar çıkardığınızda iki dosyayı alt alta yapıştırıp değişimi görebilmek istersiniz. Ürün kimliği ise dosyanın omurgasıdır: adres değişebilir, ürün adı düzenlenebilir, ama kimlik sabittir ve iki tarama arasındaki eşleştirmeyi o taşır. Başlık satırını önceden yazmanın ikinci faydası, taramanın hangi alanları toplaması gerektiğini netleştirmesidir. Toplanmayan alan sonradan eklenemez; dosyayı yeniden çıkarmanız gerekir.
Kategori sayfaları genelde belirli bir sayfa derinliğinden sonra ilerlemez. Elli sayfa gösterip durabilir; siz kategoride binlerce ürün olduğunu bilseniz bile listeleme size yalnızca bir bölümünü verir. Bunu aşmanın yolu daha çok sayfa istemek değil, kapsamı bölmektir. Kategoriyi fiyat aralıklarına ayırın: 0-100, 100-250, 250-500 ve devamı. Her aralık ayrı bir tarama kapsamı olur ve her biri derinlik sınırının altında kalır. Fiyat aralığı yetmiyorsa marka, beden veya renk filtrelerini ikinci kırılım olarak ekleyin. Sonuçları birleştirdiğinizde kategorinin tamamına yakınını elde edersiniz. Kırılım kurarken aralıkların sınırlarında çakışma olabileceğini unutmayın; aynı ürün iki aralıkta birden görünebilir. Bu yüzden birleştirmeden sonra ürün kimliği üzerinden tekilleştirme yapmak zorunludur. Kaç ürün beklediğinizi kabaca bilmek de faydalıdır: kategori sayfası "yaklaşık 3.200 ürün" diyorsa ve elinizde 1.100 satır varsa kapsam eksiktir ve kırılımı derinleştirmeniz gerekir.
Giyim, ayakkabı ve kozmetikte tek bir ürün sayfası arkasında onlarca varyant durur. Renk ve beden kombinasyonları ayrı fiyatlanabilir, bazıları stokta olmayabilir. Bu durumda "satır nedir" sorusuna baştan karar vermek gerekir. İki geçerli yaklaşım vardır. Birincisi ürün düzeyi: her ürün bir satır, fiyat alanına en düşük varyant fiyatı yazılır ve yanına "varyant sayısı" ile "stokta olan varyant sayısı" sütunları eklenir. İkincisi varyant düzeyi: her varyant ayrı satır, ürün kimliği tekrar eder, ek olarak varyant kimliği tutulur. Fiyat analizi ve pivot için ürün düzeyi genellikle daha kullanışlıdır; stok ve beden dağılımı çalışıyorsanız varyant düzeyi zorunludur. Karma yapmayın: aynı dosyada bazı ürünler tek satır, bazıları çok satır olursa pivot tablo yanlış toplar ve fark ettiğinizde neyin doğru olduğunu bilemezsiniz. Hangi düzeyi seçtiyseniz dosya adına yazın; üç ay sonra size teşekkür edersiniz.
Kategori listelerinde stok bilgisi tek biçimde gelmez. Kimi ürün "tükendi" etiketiyle görünür, kimi ürün listede hiç çıkmaz, kiminde "son 3 ürün" uyarısı olur, kimi satıcıda stok var başka satıcıda yoktur. Bu yüzden stok sütununu serbest metin olarak almak yerine üç ayrı alana ayırmak işe yarar: stokta mı (evet/hayır/bilinmiyor), uyarı metni (varsa aynen), stoklu satıcı sayısı. Üçüncü alan özellikle değerlidir; bir üründe stoklu satıcı sayısının haftalar içinde düşmesi, tedarik tarafında bir sıkışma olduğunu erkenden gösterir. Ayrıca listede görünmeyen ürünü "tükendi" saymak yaygın bir hatadır: ürün yayından da kalkmış olabilir, filtre dışında da kalmış olabilir. İki durumu ayırmanın yolu, ürün adresini ayrıca kontrol etmektir. Liste taramasıyla ürün sayfası kontrolünü ayrı adımlar olarak kurgulayın; ilki geniş ve hızlı, ikincisi dar ve yavaş çalışsın. Yalnızca kritik ürünler için ikinci adımı işletmek çoğu satıcıya yeter.
Yorum ve değerlendirme sayısı, dışarıdan görülebilen en pratik talep göstergesidir. Mutlak değeri yanıltıcıdır çünkü ürünün yayında olduğu süreye bağlıdır; anlamlı olan değişimidir. Aynı kategoriyi iki hafta arayla çıkarır ve değerlendirme sayısı farkını alırsanız, iki hafta içinde hangi ürünlerin gerçekten sattığına dair kaba ama kullanışlı bir sıralama elde edersiniz. Bu sıralama, kendi katalog kararlarınız için fiyat listesinden daha değerlidir. Dikkat edilecek üç nokta var. Birincisi, yorum bırakma oranı kategoriden kategoriye ciddi biçimde değişir; elektronik ile tekstili aynı ölçekte karşılaştırmayın. İkincisi, ortalama puan tek başına ayırt edici değildir, çünkü çoğu ürün dar bir bantta toplanır. Üçüncüsü, kampanya dönemlerinde artış hızlanır ve normal haftalarla karşılaştırılamaz. Bu yüzden ölçümü hep aynı gün ve aynı saatte yapmak, ölçüm koşullarını sabit tutmanın en ucuz yoludur.
Bir tablo pivot çekilebilir olsun isteniyorsa üç kurala uymalıdır. Birinci kural: her satır tek bir gözlem olsun, yani bir tarih-ürün çifti. Aynı ürünün ocak, şubat ve mart fiyatlarını üç ayrı sütuna yazmak kısa vadede okunaklı görünür ama dördüncü ay geldiğinde dosya yapısını değiştirmek zorunda kalırsınız. Uzun formatta yeni tarama yeni satırlar ekler, yapı hiç değişmez. İkinci kural: sayısal alanlar sayı olarak yazılsın. Fiyat sütununda "1.299,90 TL" yazan bir hücre metindir ve toplanamaz; para birimi ayrı sütuna alınır, ondalık ayracı tutarlı olur. Üçüncü kural: boş hücre ile sıfır karıştırılmasın. Stok bilgisi alınamadıysa hücre boş kalmalı, sıfır yazılmamalıdır; aksi halde ortalamalar sessizce bozulur. Bu üç kurala uyan bir dosyada kategori bazında ortalama fiyat, satıcı bazında ürün sayısı veya haftalık fiyat değişimi gibi tablolar birkaç tıkla çıkar.
Her yeni kategori kurulumunda tek bir kontrol adımı, sonradan çıkacak sorunların çoğunu önler. Çıkan dosyadan rastgele yirmi satır seçin, karşılık gelen ürün sayfalarını açın ve dört alanı gözle karşılaştırın: ürün adı, fiyat, satıcı ve stok. Yirmide bir hata bile göz ardı edilmemeli; çünkü bu tür hatalar genellikle rastgele değil sistematiktir ve tek satırda gördüğünüz sorun dosyanın tamamında vardır. Tipik üç sistematik hata şudur. Fiyat kayması: indirimli fiyat yerine üstü çizili liste fiyatı alınmıştır. Satıcı kayması: ürünü listeleyen değil, en düşük fiyatı veren satıcı yazılmıştır, ya da tersi. Kimlik kayması: sayfalama sırasında sıra numarası kimlik sanılmıştır ve iki tarama arasında ürünler birbirine karışmıştır. Üçünü de yirmi satırlık kontrolde görürsünüz. Kontrolden sonra dosyanın satır sayısını, tekil ürün sayısını ve boş hücre oranını not edin. Bir sonraki taramada bu üç sayı beklenmedik biçimde değişirse önce taramada bir şey bozulmuş olabileceğini düşünün, sonra piyasada.
Çoğu durumda hayır, çünkü listeleme belirli bir sayfa derinliğinden sonra ilerlemez. Çözüm daha çok sayfa istemek değil, kapsamı fiyat aralığı veya marka filtresiyle bölüp sonuçları birleştirmektir. Birleştirmeden sonra ürün kimliği üzerinden tekilleştirme yapılır.
Asgari set şudur: tarama tarihi, ürün kimliği, ürün adı, marka, satıcı, liste fiyatı, indirimli fiyat, para birimi, stok durumu, değerlendirme sayısı, ortalama puan ve ürün adresi. Tarih ve kimlik olmadan iki tarama karşılaştırılamaz.
Fiyat ve pazar analizi yapıyorsanız ürün düzeyi, yani ürün başına tek satır artı varyant sayısı sütunları yeterlidir. Beden veya renk bazında stok çalışıyorsanız varyant düzeyine inmelisiniz. Önemli olan aynı dosyada iki düzeyi karıştırmamaktır.
Sorun genellikle binlik ayracı ve para birimi simgesinin aynı hücrede olmasından kaynaklanır. Tarama sırasında fiyatı sayıya çevirip para birimini ayrı sütuna yazmak en temiz çözümdür. Sonradan düzeltmek de mümkündür ama ondalık ayracı karışıklığı nedeniyle risklidir.
Kapsamı fiyat aralığına bölerek taradıysanız sınırlarda çakışma olması beklenir. Ayrıca aynı ürünü farklı satıcılar listelediğinde de birden çok satır doğar. İlki tekilleştirmeyle çözülür, ikincisi zaten istenen davranıştır; ayırmak için satıcı sütununa bakın.
Liste sayfasındaki stok bilgisi özet bilgidir ve bazen gecikmeli güncellenir. Kritik ürünler için ürün sayfasını ayrıca kontrol eden dar bir ikinci adım kurmak daha güvenilirdir. Ayrıca listede görünmemek tükenmek anlamına gelmez; ürün yayından kalkmış da olabilir.
Katalog analizi için iki haftada bir genellikle yeterlidir; fiyat ve stok izlemek istiyorsanız daha sık taramaya ihtiyaç duyarsınız. Doğru sıklığı bulmanın yolu, iki tarama arasındaki fark satır sayısını ölçmektir. Sık sık boş fark çıkıyorsa aralığı açın.
Herkese açık gösterilen ürün ve fiyat bilgisini makul bir hızda okumak ile kişisel veri toplamak farklı şeylerdir. Platformun kullanım şartlarına uymak, siteyi yormamak ve KVKK kapsamına giren verilerden uzak durmak temel çerçevedir. Ayrıntılı değerlendirme için ilgili hukuki çerçeve sayfalarına bakın.
Evet, ancak alan isimleri ve ürün kimlikleri platformdan platforma değiştiği için önce ortak bir şema tanımlamanız gerekir. Eşleştirmede marka, model kodu ve gramaj üçlüsü genellikle ad benzerliğinden daha güvenilir sonuç verir.
Uzun formatta ürettiyseniz evet. Her tarama dosyanın altına yeni satırlar ekler, sütun yapısı değişmez ve pivot tablonun kaynak aralığını genişletmek yeterli olur. Tarih sütununu satır etiketine, fiyatı değere koyarak haftalık ortalama fiyat tablosunu doğrudan çıkarabilirsiniz.