Bir ili ilçe ilçe taramak, kâğıt üzerinde birkaç saatlik iş gibi görünür. Günlük anahtar kelime kotasıyla satılan araçlarda ise aynı iş günlere yayılır; çünkü kota, bölgeyi değil sorguyu sayar ve ilçe listesi kotayı ilk günde tüketir. Bu sayfa iki şeyi anlatıyor: bir il taraması için gerçek görev sayısını ve süreyi nasıl hesaplayacağınızı, bir de tarama yarıda kaldığında kaldığı yerden devam etmenin neden lüks bir özellik değil temel bir gereklilik olduğunu.
Günlük anahtar kelime kotası aslında şunu sayar: kaç farklı arama ifadesi çalıştırdınız. İlçe bazlı tarama ise doğası gereği çok sayıda arama ifadesi üretir, çünkü her ilçe adı ve her kategori kırılımı ayrı bir ifadedir. Basit bir hesap yapalım. 20 ilçesi olan bir ilde 6 kategori kırılımı çalıştırmak istiyorsanız 20 x 6 = 120 arama ifadesi eder. Günlük kotası 25 anahtar kelime olan bir üründe bu iş beşinci güne sarkar. Yoğun ilçeleri mahalle kademesine açmanız gerektiğinde sayı katlanır; tek bir metropol ilçesinde 30 mahalle varsa yalnız o ilçe için 30 x 6 = 180 ifade daha eklenir. Sorun kotanın küçük olması değil, ölçü biriminin işin doğasına uymamasıdır. Bir saha ekibi bölgeyi ilçeye göre böler, sorguya göre değil. Bu yüzden lisans mantığının da bölge ve kategori ekseninde kurulması, yani kapasite temelli olması gerekir.
Kapasite temelli yaklaşımda soru şu değildir: bugün kaç arama yaptınız. Soru şudur: aynı anda kaç bölgeyi, kaç kategoriyle, ne kadar sürede tarayabiliyorsunuz. Ölçülen şey günlük sayaç değil, iş kuyruğunun kendisidir. Bir tarama planı kurduğunuzda program size üç sayı gösterir: toplam görev sayısı, tahmini süre ve planın kapsadığı ilçe ile kategori listesi. Bu üç sayı planı çalıştırmadan önce görünür olduğu için işi gerçekçi bölebilirsiniz; örneğin bir ili tek seferde değil, önce merkez ilçelerle sonra çevre ilçelerle iki plan hâlinde çalıştırabilirsiniz. Kuyruk günlük olarak sıfırlanmadığı için bir plan gece boyunca yürüyüp sabaha kadar devam edebilir. Pratikte en çok fark yaratan nokta budur: iş kesintiye uğradığında ertesi günü beklemek yerine kaldığı yerden devam eder. Kapasite ölçüsü, taramayı takvime değil işin kendi büyüklüğüne bağlar.
Plan kurmanın sırası kapsamı doğrudan etkiler. Önce ili seçip ilçe listesini içeri alın; program ilçeleri hazır getirir, siz gereksiz gördüklerinizi listeden çıkarırsınız. İkinci adımda kategori kırılımlarını yazın. Burada acele etmeyin: sektörünüzde fiilen kullanılan adları eklemek, sonradan ikinci bir tarama yapmaktan çok daha ucuzdur. Üçüncü adımda tek bir ilçeyi pilot olarak çalıştırın. Pilot ilçe iki soruya cevap verir: ortalama görev süresi ne kadar ve seçtiğiniz kırılımlar anlamlı sayıda kayıt döndürüyor mu. Sıfıra yakın dönen bir kırılım varsa yazımını kontrol edin veya listeden çıkarın. Dördüncü adımda pilot sonucundan çıkan ortalama görev süresini toplam görev sayısıyla çarpıp gerçekçi bir süre tahmini elde edin. Beşinci adımda planı başlatın ve ilerleme ekranını açık bırakın. Bu sıra atlandığında maliyet basit bir aritmetiğe dönüşür: yanlış yazılmış her kırılım, ilçe sayısı kadar boş görev demektir ve bunu ancak tarama bittikten sonra fark edersiniz. Pilot adımı aynı kontrolü birkaç dakikaya indirir.
Tarama süresi hakkında verilen genel vaatler pratikte tutmaz, çünkü süre bağlantı hızına, bölgedeki kayıt yoğunluğuna ve seçtiğiniz kırılım sayısına göre değişir. Kendi hesabınızı kurmak birkaç dakika sürer ve çok daha güvenilirdir. Pilot ilçeyi çalıştırın ve tek bir görevin ortalama kaç saniye sürdüğünü not edin. Diyelim ortalama görev süresi 40 saniye çıktı ve planınızda 120 görev var; 120 x 40 = 4.800 saniye, yani yaklaşık 80 dakika. Yoğun ilçeler mahalleye açıldığında görev sayısı artacağı için bu tahminin üzerine bir pay bırakın. Aynı hesabı ters yönde de kullanabilirsiniz: elinizde iki saat varsa ve ortalama görev 40 saniyeyse yaklaşık 180 görevlik bir plan kurabilirsiniz, bu da 6 kırılımla 30 ilçe demektir. Bu tür bir hesap planı bölmenizi de kolaylaştırır. Sürenin en büyük düşmanı beklenmedik kesintilerdir; onları da bir sonraki bölümde ele alıyoruz.
Uzun taramalarda kesinti istisna değil, kuraldır. Bağlantı düşer, arayüz bir sorguda beklenmedik bir yanıt döndürür, bilgisayar uyku moduna geçer veya kullanıcı yanlışlıkla pencereyi kapatır. Bu durumların hiçbiri taramayı baştan başlatmayı gerektirmemeli. Program bunu görev bazlı ilerleme kaydıyla çözer: her görev tamamlandığında sonucu ve durumu diske yazılır, kuyruk dosyası güncellenir. Program yeniden açıldığında kuyruğu okur, tamamlanmış görevleri atlar, yarım kalanı en baştan çalıştırır ve bekleyenlerle devam eder. Bu davranışın kritik ayrıntısı şudur: yarım kalan görev kısmen kaydedilmiş sonucuyla birlikte kapatılmaz, tamamen yeniden çalıştırılır. Aksi hâlde yarım listeler kapsam raporunu yanıltır. Uygulamada tek bir görev tekrar edildiği için kayıp süre saatler değil saniyelerdir. Pratik tavsiye: uzun planlarda bilgisayarın uyku ayarını kapatın ve planı gece başlatacaksanız ekran kilidini değil uyku modunu devre dışı bırakın; en sık karşılaşılan kesinti nedeni budur.
İlçe taramalarında tekrar eden birkaç sorun vardır ve hepsinin somut çözümü bulunur. Birincisi ilçe adı belirsizliği: aynı adı taşıyan ilçeler farklı illerde bulunduğu için arama yanlış bölgeye kayabilir. Çözüm, ilçe adını il adıyla birlikte kullanmaktır; program bunu varsayılan olarak yapar ama elle eklenen bölgelerde atlanabilir. İkincisi büyük ilçelerin mahalle listesinin eksik gelmesi; bu durumda mahalleleri elle eklemek yerine ilçeyi semt adlarıyla bölmek daha isabetli sonuç verir çünkü haritada semt adları çoğu zaman mahalle adlarından daha yaygın kullanılır. Üçüncüsü sürekli yarım kalan tek bir görev: aynı görev üst üste hata veriyorsa sorun genellikle o kırılımın yazımındadır, tüm planı durdurmak yerine o satırı listeden çıkarıp planı sürdürün. Dördüncüsü beklenenden çok kısa süren tarama; bu neredeyse her zaman kırılım listesinin dar kalmasından kaynaklanır ve kapsam raporundaki doğal kapanış oranına bakılarak doğrulanır.
İki modelin hangisinin size uygun olduğu iş biçiminize bağlıdır. Ara sıra tek bir ilçede birkaç kategori tarayan, listeyi elle gözden geçiren ve aylarca tekrar etmeyen bir kullanım için kota bazlı bir araç yeterli olabilir; maliyeti düşüktür ve fazlası atıl kalır. Buna karşılık düzenli olarak il ölçeğinde çalışıyor, listeyi saha ekibine bölge bölge dağıtıyor veya aynı bölgeyi belirli aralıklarla yeniden tarayarak güncelliyorsanız kota modeli işi takvime hapseder. Ayırt edici soru şudur: taramanız bir defalık bir görev mi, yoksa tekrarlanan bir süreç mi. Tekrarlanan süreçlerde kapsam raporunun ve kaldığı yerden devam etmenin değeri her çevrimde birikir; çünkü ikinci taramada tüm ili değil, yalnızca değişen ve atlanan bölgeleri çalıştırırsınız. Bir de üçüncü durum var: birden fazla platformdan veri topluyorsanız tek başına harita taraması yerine birleşik bir paket daha mantıklı olur, bu karşılaştırmayı paket seçimi sayfasında ayrıntılandırdık.
Bölge taraması, herkese açık biçimde yayımlanmış işletme kayıtlarını düzenli bir tabloya dönüştürür. Program giriş gerektiren alanlara erişmez, erişime kapatılmış içeriği hedeflemez ve teknik engelleri aşmaya yönelik bir işlev içermez; sayfaları insan temposuna yakın bir hızda gezer. Bu, hem ilgili sitenin kullanım şartlarına saygı gereğidir hem de pratik bir zorunluluktur: zorlanan bir arayüz eksik ve tutarsız sonuç döndürür. Toplanan verinin sonraki kullanımı ayrı bir başlıktır. İşletmeye ait genel iletişim bilgileri ile gerçek kişiye ait kişisel veriler farklı yükümlülüklere tabidir; KVKK kapsamına giren alanlarda aydınlatma ve hukuki sebep koşulları geçerliliğini korur. Ticari elektronik ileti gönderecekseniz İYS kaydı ve onay şartını ayrıca sağlamanız gerekir. Kısacası program veriyi toplar ve düzenler; hangi kaydı hangi amaçla işleyeceğinize dair sorumluluk veri sorumlusu sıfatıyla size aittir. Bu konudaki ayrıntıları mevzuat sayfalarımızda ele alıyoruz.
Teknik olarak evet, ama pratikte iki veya üç plana bölmek daha yönetilebilir olur. Merkez ilçeler yoğunluk nedeniyle mahalle kademesine açılır ve görev sayısını beklenmedik biçimde artırır. Merkezi ayrı, çevre ilçeleri ayrı plan olarak çalıştırdığınızda hem süre tahmininiz tutar hem de bir plan yarıda kalsa bile diğerinin çıktısı elinizde olur.
Model günlük anahtar kelime sayacı üzerine kurulu değil; ölçü birimi tarama planı ve görev kuyruğudur. Bunun pratik karşılığı şudur: bir ili ilçe ilçe taramak için gün beklemeniz gerekmez, plan gece boyunca yürüyebilir. Yine de arayüzün kendi hız sınırlarına saygı gösterildiği için tarama insan temposuna yakın ilerler; bu bilinçli bir tercih.
Hayır, o ana kadar toplanan kayıtlar diskte durur. Burada asıl dikkat edilecek nokta arayüzdedir: ilerleme çubuğu yalnızca içinde bulunduğunuz oturumda çalıştırılan görevleri saydığı için yeniden açılışta sıfırdan başlamış gibi görünür ve kuyruğun silindiği izlenimi verir. Gerçek durumu plan ekranındaki görev listesinden okuyun; tamamlananlar işaretli, bekleyenler boş görünür. Kesintilerin tipik nedenlerini forum başlığımızda kullanıcı deneyimleriyle birlikte tartışıyoruz.
Evet. Plan dosyası ve ilerleme kaydı diskte durduğu için ertesi gün programı açıp aynı planı seçmeniz yeterli. Tamamlanan görevler tekrar çalıştırılmaz. Uzun planlarda dikkat edilmesi gereken tek nokta, bilgisayarın uyku moduna geçmesinin taramayı duraklatmasıdır; gece çalışacak planlarda güç ayarlarını kontrol edin.
İşletme açılış ve kapanışları ile numara değişiklikleri listeyi zamanla eskitir, bu yüzden periyodik tekrar anlamlıdır. İkinci taramada tüm planı baştan çalıştırmak yerine yalnızca yeni gelen kayıtları ayırmak için önceki çıktıyı karşılaştırma dosyası olarak kullanabilirsiniz. Böylece hangi işletmenin yeni açıldığını, hangisinin listeden düştüğünü görürsünüz.
Kendi hesabınızı kurmanız en güvenilir yol. Pilot ilçeyle ortalama görev süresini ölçün, sonra elinizdeki süreyi bu değere bölerek kaç görev çalıştırabileceğinizi bulun. Örneğin ortalama görev 40 saniyeyse iki saatte kabaca 180 görev, yani 6 kırılımla 30 ilçe çalıştırabilirsiniz. Bu hesap sabit bir vaatten çok daha isabetli olur.
Genellikle yok. Mahalleye açılma yalnızca listesi tavana dayanan hücrelerde tetiklenir; düşük yoğunluklu ilçelerde sorgu doğal kapanışla biter ve bölmeye gerek kalmaz. Küçük bir ilçeyi zorla mahalle mahalle taramak kayıt sayısını artırmaz, sadece süreyi uzatır. Bu kararın ölçütlerini kapsam ölçümü yazımızda anlattık.
Evet. Her kayıt hangi ilçe ve mahalle hücresinden geldiğini taşıdığı için Excel tarafında tek bir filtreyle bölge bazlı listeler oluşturabilirsiniz. Saha ekibiyle çalışan kullanıcıların en çok kullandığı sütun budur; plan aşamasında ilçe ve mahalle kırılımını doğru kurmak, teslim aşamasında iş yükünü belirgin biçimde azaltır.
Harita servisleri arayüzlerini zaman zaman güncelliyor ve bu, tarama akışını etkileyebilir. Bu tür durumlar güncelleme yoluyla giderilir; kalıcı çözüm programın güncel sürümde tutulmasıdır. Arayüz değişikliklerinin nasıl ele alındığını ve destek sürecinin nasıl işlediğini ayrı bir sayfada anlatıyoruz.