Emlak ofisimizde fiyat takibi için bir kurulum yapacağız ama hukuki tarafta nereye kadar gidebileceğimizi kestiremiyorum. Sahada bunu çözmüş olanlar nasıl bir düzen kurdu?
Üç kişilik bir emlak ofisiyiz. Amacımız çok iddialı değil: kendi çalıştığımız üç mahallede satılık daire ilanlarının fiyatını ve yayında kalma süresini düzenli takip etmek, müşteriye giderken elimizde bir emsal dosyası olsun istiyoruz. Aracı seçerken kafam karıştı. Bakınca üç farklı satıcının üçü de farklı şey söylüyor. Biri "ilan sahibinin numarasını da veriyoruz, asıl değer orada" dedi. Diğeri "biz numaraya hiç dokunmuyoruz" dedi ama nedenini açıklamadı. Üçüncüsü konuyu hiç açmadı bile. Sormak istediklerim şunlar: Hangi sütunları alıp hangilerini almamak gerekiyor? Somut bir liste var mı? Toplanan veriyi ne kadar süre saklıyorsunuz, bir sınır koyuyor musunuz? Sitenin kullanım şartları tarafında pratikte nelere dikkat ediyorsunuz? Hız ayarını kaça çekiyorsunuz, hesap tarafında sorun yaşayan oldu mu? Avukatla da konuşacağız ama önce sahada bunu çözmüş olanların nasıl bir düzen kurduğunu duymak istedim. Teşekkürler.
Aynı soruyla iki yıl önce uğraştım, bizde oturan düzen şu şekilde. Önce şunu ayırmak çok işe yaradı: tabloda kalan satırın öznesi kim? Öznesi daire ise rahatsınız, öznesi kişi ise başka bir dünyaya giriyorsunuz. Bizim aldığımız sütunlar bunlar: İlan numarası (tekilleştirme için şart) Başlık, fiyat, ilan tarihi, son güncelleme İlçe / mahalle, metrekare, oda sayısı, bulunduğu kat, bina yaşı, ısıtma İlan bağlantısı Almadıklarımız: ilan sahibinin adı, telefonu ve serbest açıklama metni. Açıklama metnini almama kararı sonradan çok işimize yaradı; insanlar oraya "acil, şu numaradan ulaşın" diye telefon yazıyor. Almadığınız sütun için ne saklama süresi hesaplıyorsunuz ne de bir talep geldiğinde arama yapıyorsunuz. Pratik kural Bir sütunu neden aldığınızı tek cümleyle yazamıyorsanız, o sütunu almayın. Bu tek kural bizde tablo genişliğini yarıya indirdi. Saklama tarafını ekleyeyim, en çok atlanan kısım orası. Biz alan bazında farklı süre uyguluyoruz çünkü hepsi aynı işe yaramıyor. Veri Ne işe yarıyor Bizdeki süre Fiyat ve tarih geçmişi Trend, emsal, yayında kalma süresi Uzun; trend için eskisi de değerli Nitelik alanları (m², kat, yaş) Emsal eşleştirme İlan yayından kalkana kadar + arşiv Serbest açıklama metni Neredeyse hiç Toplamıyoruz Kişi bilgisi - Toplamıyoruz Bir de dosyanın nerede durduğuna dikkat edin. Bizde bir dönem çıktı ortak bir bulut klasöründeydi ve klasörün paylaşım ayarı "bağlantısı olan herkes" idi. Kimse kötü niyetli değildi ama o ayar altı ay öyle kaldı. Şimdi kişi bazlı yetki veriyoruz. Buradaki hakim görüşe biraz itiraz edeceğim. Numara toplamayı sanki suç gibi anlatıyoruz ama sonuçta o numara ilan sayfasında herkese açık duruyor. Ben tarayıcıdan bakıp da not alsam ne değişiyor? Yanlış anlaşılmasın, ben de toplu arama yapan biri değilim. Sadece ayrımın nerede olduğunu net anlamak istiyorum. İtiraz yerinde, ayrımı netleştirelim. Fark sayfayı görmekte değil, sonrasında elinizde ne kaldığında ve hangi ölçekte olduğunda. Bir ilanla ilgilendiğiniz için sayfadaki numarayı arıyorsunuz: numara zaten bu amaçla yayımlanmış, amaç örtüşüyor. Aynı numarayı bir tabloya kaydedip binlerce satırlık aranabilir bir liste üretiyorsunuz: burada yeni bir veri işleme faaliyeti başlıyor ve amaç artık ilan sahibinin yayımlama amacıyla örtüşmüyor. İkinci durumda aydınlatma, saklama, erişim ve silme tarafında yükümlülükler size geçiyor. Yani belirleyici olan görmek değil, biriktirmek ve amaç dışına çıkmak. Bu yüzden ürün tarafında kişi sütunlarını hiç getirmiyoruz; kapalı bir seçenek olarak da koymuyoruz, çünkü o kutucuğu açan kişi sonuçlarını en az bilen taraf oluyor. Not Buradaki açıklamalar genel bir çerçevedir, hukuki görüş yerine geçmez. Kendi kurulumunuz için hukuk danışmanınızla görüşmenizi öneririz. Hız sorusuna cevap vereyim, bu konuda ders aldık. Başta "ne kadar hızlı o kadar iyi" diye düşünüp bekleme süresini 1 saniyeye çekmiştik. İki hafta sonra doğrulama ekranı sürekli çıkmaya başladı, bir gün de hesap geçici olarak kısıtlandı. Şu anki ayarımız: Sayfa arası bekleme sabit değil, 3-6 saniye arası rastgele. Oturum başına en fazla 300 sayfa, günlük toplam 600. Tarama sabah 07:00 ve akşam 21:00 olmak üzere iki bloğa bölünmüş. Kesinti olursa kaldığı yerden devam ediyor, baştan başlamıyor. İlan numarasına göre tekilleştirme var, aynı ilanı ikinci kez indirmiyor. Hesap olarak da mantıklı: 4 saniye ortalamayla 500 ilan yaklaşık 33 dakikada bitiyor. Gece çalıştığı için 33 dakika mı 5 dakika mı, bizim için hiçbir farkı yok. Ama hesabın askıya alınmasının farkı çok. Kullanım şartları tarafına kimse değinmemiş, onu ekleyeyim. Biz kurulumdan önce sitenin üyelik sözleşmesini okuyup üç maddeyi bir sayfaya not ettik: hangi alanlar açıkça yasak, hesabımızın normalde eriştiği kapsam ne, ve otomatik erişimle ilgili ne yazıyor. Kapsamı buna göre daralttık. Bir de takvime yıllık hatırlatma koyduk, çünkü o metin değişiyor. Geçen sene okuduğunuz sürüm bugünkü kullanımınız için geçerli olmayabiliyor. Aynı hatırlatmada saklama sürelerini ve dosyaya kimin eriştiğini de gözden geçiriyoruz, tek seferde hallolmuş oluyor. Hepinize teşekkürler, tablo netleşti. Bizim vardığımız yer şu oldu: Sadece nitelik + fiyat + tarih + bağlantı alıyoruz, açıklama metni ve kişi bilgisi yok. Fiyat geçmişini arşivliyoruz, başka hiçbir şeyi uzun süre tutmuyoruz. Bekleme 3-6 saniye, günlük tavan var, tarama gece çalışıyor. Çıktı ofis içinde kapalı bir klasörde, üç kişide de ayrı yetki var. Kullanım şartları için yıllık hatırlatma kurduk. Numara konusunda ikna oldum. Satıcıya "listeye giren biri çıkmak isterse ne oluyor" diye sordum, cevap alamadım. Zaten cevabı olmayan bir soruyu satın almak istemiyorum. Konu eski ama arayıp bulanlar için bir ekleme yapayım: biz aynı düzeni galeri tarafında kurduk ve bir fark var. Araç ilanlarında açıklama metnini almamak daha da önemli, çünkü orada hem telefon hem de bazen plaka bilgisi geçiyor. Plakayı da almamanızı öneririm, işinize yaramıyor ama tabloda durduğu anda ayrı bir başlık açıyor.