Çıktı dosyasını açtığımda ş, ğ, ı harfleri anlamsız işaretlere dönüşüyordu. Adım adım tekrarı ve denediklerim aşağıda.
Üç pazaryerinin ürün listesini takip ediyorum, dolayısıyla çıktı dosyalarını gün içinde defalarca açıyorum. Geçen hafta ürün adlarındaki Türkçe harfler bozuk görünmeye başladı. İlginç olan şu: aynı dosyayı başka bir programda açtığımda düzgün görünüyordu. Adım adım tekrarı Programda kayıtlı aramalardan birini çalıştırıyorum, tarama normal tamamlanıyor. Çıktı klasörüne gidip oluşan dosyayı çift tıklayarak açıyorum. Dosya Excel içinde açılıyor, veriler yerinde ve satır sayısı doğru. Ürün adlarına baktığımda ş, ğ, ı, ö gibi harflerin yerinde anlamsız iki üç karakterlik işaretler var. Aynı dosyayı sağ tıklayıp Not Defteri ile açtığımda harfler doğru görünüyor. Denediklerim Programı kapatıp açtım, taramayı tekrar çalıştırdım. Aynı sonuç. Başka bir kayıtlı aramayla denedim, onda da aynı. Dosyayı başka bir bilgisayara kopyalayıp orada açtım, orada da bozuk göründü. Excel içinde yazı tipini değiştirdim, hiçbir şey değişmedi. Windows bölge ayarlarına baktım, Türkçe seçili görünüyor. Dikkatimi çeken nokta Dosya Not Defteri’nde doğru görünüyor. Yani veri doğru yazılmış, sorun okuma tarafında gibi duruyor ama nasıl düzelteceğimi bulamadım. Çift tıklamak yerine Excel içinden dosyayı açmayı da denedim, o zaman bir sihirbaz açıldı ve orada birkaç seçenek vardı ama hangisini seçeceğimi bilemedim, iptal ettim. Bilen varsa yardımcı olabilir mi? Günde otuz kırk dosya açıyorum, her birini elle düzeltmek mümkün değil. Şunu da eklemeliyim: bozuk görünen ürün adlarını kopyalayıp pazaryeri paneline yapıştırınca arama sonuç vermiyor, çünkü metin gerçekten bozuk hâlde kopyalanıyor. Yani sorun sadece görüntüde kalmıyor, işimi de doğrudan aksatıyor. Bir haftadır her dosyayı açtıktan sonra gözle kontrol ediyorum ve bu iş günde yarım saatimi yiyor.
Teşhisiniz aslında doğru: veri doğru yazılmış, Excel yanlış okuyor. Bu klasik bir kodlama uyuşmazlığı. Dosya Unicode olarak yazılmış, Excel ise çift tıklamayla açıldığında sistemin eski varsayılan kodlamasını kullanıyor ve Türkçe harfleri bozuk gösteriyor. Not Defteri kodlamayı doğru tahmin ettiği için orada düzgün görünüyor. İki kalıcı çözüm var. Birincisi: programın çıktı ayarlarında dosya biçimini metin tabanlı çıktı yerine doğrudan çalışma kitabı biçimi seçin. Çalışma kitabı biçiminde kodlama dosyanın içinde tanımlı olduğu için Excel yanlış tahmin edemez, çift tıklamak yeterli olur ve sizin gibi günde onlarca dosya açan biri için tek doğru yol bu. İkincisi, metin çıktısında kalmak zorundaysanız: iptal ettiğiniz o sihirbazda kaynak kodlama olarak Unicode seçeneğini işaretleyin. Excel bunu hatırlar ama her yeni dosyada tekrar sorabilir, yani günlük kullanımda yorucu. Birinci yolu öneririm. Aynı sorunu ben de yaşamıştım ve aylarca dosyaları Not Defteri’nden geçirerek uğraştım, çok vakit kaybettim. Çalışma kitabı biçimine geçtikten sonra bir daha görmedim. Bir uyarı: biçimi değiştirdikten sonra eski şablonlarınız metin dosyası bekliyorsa onları da güncellemeniz gerekiyor. Bende bir gün özet tablo boş kaldı, sebebi buydu. Sizin gibi günde onlarca dosya açan biri için elle düzeltme zaten sürdürülebilir değil. Ben ayda otuz dosyada bile bıkmıştım. Biçimi bir kere değiştirmek beş dakika sürüyor ve bir daha bu konuyu düşünmüyorsunuz. Burak Bey’in açıklaması teknik olarak doğru, üzerine birkaç not ekleyelim. Metin tabanlı çıktı, veriyi başka bir sisteme aktaracaklar için tercih edilen biçim olduğundan varsayılan olarak duruyor. Excel’de doğrudan açacaksanız çalışma kitabı biçimi daha uygun. Biçimi çıktı ayarlarından değiştirdiğinizde bu tercih kayıtlı aramalarınızın hepsi için geçerli olur, tek tek değiştirmenize gerek yok. Bozuk görünen dosyalarınızdaki veri kayıp değil; biçimi değiştirip taramayı tekrar çalıştırmanız yeterli, eski dosyaları kurtarmakla uğraşmayın. Bu konuyu geri bildirim olarak da not ediyoruz: Türkçe kullanıcılar için varsayılan biçim tercihinin gözden geçirilmesi gerektiğini düşünüyoruz. Çıktı biçimini değiştirdim ve sorun tamamen bitti. Çift tıklıyorum, dosya doğru açılıyor, harfler yerinde. Derya Hanım’ın uyarısı da işime yaradı, şablonumu önceden güncelledim ve boş tablo derdi yaşamadım. Bir haftadır her dosyayı elle kontrol ediyordum, günde yaklaşık yarım saatimi alıyordu. O iş tamamen bitti, teşekkürler. Destek ekibinin varsayılan biçimi gözden geçirme notu için de ayrıca teşekkür ederim. Türkçe çalışan herkes er geç bu duvara toslayacak diye düşünüyorum, hele Excel’i doğrudan kullananlar. Ben bu sorunu yaşadığımda dosyanın bozulduğunu sanıp silmiştim. Meğer veri sağlammış, sadece yanlış açıyormuşum. Böyle şeyleri bilmemek insana boşuna iş yaptırıyor. O gün taramayı da baştan çalıştırmıştım, yarım saatim gitti ve tabii yeni dosya da aynı şekilde bozuk göründü. Bir türlü anlayamamıştım, sonunda o günkü listeyi elle yazdım. Şimdi ayarı değiştirdim, umarım bir daha karşıma çıkmaz. Böyle konularda en zor kısım, sorunun nerede olduğunu bilmemek. Dosyada mı, programda mı, bende mi? Buradaki açıklamalar sayesinde en azından ne olduğunu anladım.